Latere afname Cito-toets zorgt niet voor betere prestaties

In groep 8 neemt gedurende de tweede helft van het schooljaar de aandacht voor de basisvaardigheden taal en rekenen af. Ook de prestaties van de leerlingen gaan gedurende die periode achteruit. Maar het zeven tot acht weken later afnemen van de Cito-Eindtoets Basisonderwijs brengt daar geen verandering in. Dit blijkt uit onderzoek naar de pilot Verplaatsing Eindtoets, uitgevoerd door het Kohnstamm Instituut en het ITS. Voor veel basisscholen mag de Cito-toets best later afgenomen worden, vooral omdat het gewicht van het schooladvies daardoor groter wordt. Maar scholen voor voortgezet onderwijs zien dan vooral planningsproblemen.

Pilot verplaatsing Eindtoets

Op initiatief van PO-Raad, VO-Raad, Cito en AVS is vorig schooljaar een pilot uitgevoerd, waarbij de Eindtoets basisonderwijs van Cito in een viertal regio's een kleine twee maanden later is afgenomen dan gebruikelijk. In onderzoek van het Kohnstamm Instituut en het ITS zijn deze pilotscholen vergeleken met controlescholen in de rest van het land. Er is gekeken naar het onderwijsaanbod op de scholen, naar de prestaties van leerlingen op de scholen en naar de organisatorische gang van zaken rond de overgang naar het voortgezet onderwijs.

Onderwijsaanbod taal en rekenen neemt af
De veronderstelling achter de pilot is dat wanneer de Eindtoets eenmaal is afgenomen, er op de basisschool minder aandacht komt voor het bijhouden en verder ontwikkelen van basisvaardigheden in taal en rekenen. In het onderzoek hebben leerkrachten op zowel pilotscholen als controlescholen gedurende een zestal weken verspreid over de maanden januari tot juni 2010 een dagboek bijgehouden. Daaruit blijkt dat er inderdaad sprake is van een afname van de hoeveelheid tijd die aan taal en rekenen wordt besteed. Deze afname wordt echter zowel op de pilot- als op de controlescholen gevonden. Het later afnemen van de Cito-toets brengt daar geen verandering in.

Toetsscores van leerlingen gaan achteruit
Aan het eind van groep 8, in juni, behalen leerlingen lagere scores op toetsen voor taal en rekenen dan halverwege groep 8. Voor begrijpend lezen zet deze trend zich door naar het begin van de brugklas; bij rekenen/wiskunde gaan de scores dan weer omhoog. Ook op dit punt doen zich geen systematische verschillen voor tussen pilot- en controlescholen. Het zeven tot acht weken later afnemen van de Cito-toets heeft daarmee geen zichtbaar effect op de toetsprestaties van de leerlingen.

Scholen zien zowel voor- als nadelen aan een latere afname
Als belangrijkste voordeel van een latere afname noemen de basisscholen dat de Cito-score minder zwaar mee gaat wegen in het traject van advies, schoolkeuze en toelating, en dat andere toetsgegevens én het advies zelf daarin belangrijker worden. Blijkbaar vinden basisscholen dat er nu teveel van de Citotoets afhangt.
De nadelen die door zowel de basis- als de vo-scholen worden genoemd, hebben vooral betrekking op het te krappe tijdpad voor advisering, schoolkeuze en toelating. Vo-scholen verwachten dat ze te weinig tijd zullen krijgen voor het opstellen van een formatieplan, en ook de basisscholen denken dat met name de vo-scholen problemen met de planning zullen krijgen.

Meer informatie

Jaap Roeleveld (Kohnstamm Instituut), Lia Mulder, Tineke Paas (ITS), De gevolgen van een latere afname van de Cito Eindtoets Basisonderwijs.
ISBN 90-5554-411-0, € 15,00. Nijmegen/Amsterdam: ITS/Kohnstamm Instituut
download - bestel

Contactpersoon

Jaap Roeleveld, jroeleveld@kohnstamm.uva.nl

Samenwerkingspartners

Het onderzoek is gezamenlijk uitgevoerd door Kohnstamm Instituut en ITS Nijmegen.
ITS Nijmegen

Trefwoorden

Cito Eindtoets, basisonderwijs, basisvaardigheden, taal, rekenen, advies voortgezet onderwijs