Passend onderwijs

Passend onderwijs is een prominent onderdeel van het Nederlands onderwijsbeleid van de laatste jaren en een complexe vernieuwingsoperatie. Het doel is om er voor te zorgen dat leerlingen die op school extra ondersteuning nodig hebben, van welke aard ook, onderwijs krijgen dat past bij hun behoeften. Dat kan binnen het regulier onderwijs zijn, maar ook in het speciaal onderwijs. Hiervoor zijn nieuwe vormen van sturing bedacht, die er onder meer voor moeten zorgen dat onderwijsondersteuning flexibeler ingezet kan worden, dat bureaucratie vermindert, dat er minder leerlingen zijn die thuis zitten, dat leraren deskundiger worden, dat kosten worden beheerst en dat scholen, schoolbesturen en gemeenten samenwerken om de goede ondersteuning te kunnen bieden.
De invoering van passend onderwijs wordt geëvalueerd in een meerjarig evaluatieprogramma. Het Kohnstamm Instituut is daar de coördinator van.

februari 2017
Toekomstige praktijkschoolleerlingen in het basisonderwijs: vroeg herkennen, passend begeleiden
Hoe kan de overgang van basisschool naar praktijkschool in Amsterdam soepel verlopen? Verkennend onderzoek naar het voortraject op de basisschool leidt tot concrete aanbevelingen.

Rapport 969, Weijers, D., Heim, M.
De weg naar het praktijkonderwijs. Een verkennend onderzoek naar de inzet van zorg en onderwijsondersteuning in het voortraject van het praktijkonderwijs
..meer
november 2016
Keuzewijzer voor het plannen van leerroutes in het PO en S(B)O
Voor leerlingen in het primair onderwijs of het speciaal (basis) onderwijs die op 12-jarige leeftijd niveau 1F voor rekenen–wiskunde waarschijnlijk niet gaan halen, worden aparte leerroutes gekozen. Het leerstofaanbod voor deze leerlingen wordt aangepast. Leerkrachten en intern begeleiders hebben vaak moeite met het kiezen van leerroutes voor leerlingen. De keuzewijzer kan leraren hierbij ondersteunen.

Rapport 955, Hollenberg, J., Keuning, J., & Meijer, J.
Keuzewijzer. Plannen van leerroutes in het PO en S(B)O
..meer

De effectiviteit van training en coaching volgens COCP in de klas
Hoe kunnen kinderen die niet kunnen praten gelijkwaardig meedoen in de klas? Nieuw onderzoek samen met Heliomare gaat na in hoeverre de methode COCP in de klas effectief is. De methode is bedoeld voor leerkrachten in het cluster 3-onderwijs.
..meer

Tevredenheid van ouders onder Passend Onderwijs
Een van de indicatoren voor het succes van Passend Onderwijs is de oudertevredenheid. Vóór de invoering van Passend Onderwijs waren ouders over het algemeen redelijk tevreden over hoe scholen de leerlingenzorg hadden geregeld. Dit gold zowel voor ouders van kinderen die extra ondersteuning kregen, als voor ouders van kinderen die dit niet kregen.
In dit onderzoek wordt gekeken in welke mate ouders momenteel tevreden zijn over de leerlingenzorg onder Passend Onderwijs.
..meer
juni 2016
Wisselende oordelen over nieuwe manieren van toewijzing in samenwerkingsverbanden passend onderwijs
Directeuren van samenwerkingsverbanden en functionarissen die betrokken zijn bij de toewijzing van extra steun aan leerlingen zijn tevreden over de nieuwe manier waarop zij de toewijzing georganiseerd hebben. Dit geldt in veel mindere mate voor de intern begeleiders en de zorgcoördinatoren binnen de scholen. Zij vinden de procedures vergeleken bij de situatie vóór passend onderwijs minder transparant. Ook vinden zij dat de toewijzing minder deskundig gebeurt en constateren zij dat er minder middelen beschikbaar zijn.

Rapport 952, Heim, M., Ledoux, G., Elshof, D. & Karssen, M.
Ingeslagen paden. De samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs en hun nieuwe procedures voor de toewijzing van onderwijsondersteuning.
..meer
december 2015
Bureaucratie binnen passend onderwijs: scholen en ouders ervaren nog weinig verandering
Het terugdringen van onnodige bureaucratie is één van de doelstellingen van passend onderwijs. Het Kohnstamm Instituut heeft eind 2014 onderzoek gedaan naar de ervaren bureaucratie rond de leerlingenzorg vóór de invoering van passend onderwijs. In het najaar van 2015 is een eerste vervolgmeting uitgevoerd: hoe ervaren scholen en ouders de bureaucratie rond de leerlingenzorg nu, een jaar na invoering van passend onderwijs. De oordelen hierover variëren. Bij de scholen is er zeker nog geen afname van bureaucratie.

Rapport 942, Kuiper, E.J., Loon-Dikkers, A.L.C. van, Ledoux, G., m.m.v. Felix, C., Hendrix, N.
Vervolgmeting ervaren bureaucratie passend onderwijs. Onderzoek bij scholen en ouders in het kader van de kortetermijnevaluatie passend onderwijs.
..meer
september 2015
Passende competenties voor passend onderwijs
Passend onderwijs vereist dat scholen helder maken welke ondersteuning zij kunnen bieden aan leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Die ondersteuning hangt onder meer af van de competenties van de leerkrachten.

Rapport 15-10, Smeets, E., Ledoux, G., Regtvoort, A., Felix, C. & Mol Lous, A.
Passende competenties voor passend onderwijs. Onderzoek naar competenties in het basisonderwijs.
..meer
september 2015
De oogst van twaalf jaar adviezen van de Onderwijsraad over vve en basisonderwijs
Tussen 2002 en 2014 heeft de Onderwijsraad ruim 40 adviezen uitgebracht over het primair onderwijs en het onderwijs aan het jonge kind. Het Kohnstamm Instituut heeft deze adviezen systematisch doorgenomen aan de hand van enkele vragen. Wat zijn de centrale gedachten in de adviezen en zijn ze consistent? Hoe reageert de regering op de adviezen en vinden de adviezen weerklank in het onderwijsveld en in de wetenschap?

Rapport 931, Ledoux, G., Blok, H., & Veen, A.
Acquis basisonderwijs en onderwijs aan het jonge kind; adviezen en verkenningen van de Onderwijsraad tussen 2002 en 2014.
..meer
juni 2015
1001 kengetallen over passend onderwijs verzameld
De invoering van Passend Onderwijs in 2015 is een majeure operatie, waarbij de toewijzing van extra ondersteuning voor zorgleerlingen wordt gedecentraliseerd. Om gevolgen van de invoering van passend onderwijs te kunnen evalueren brengt het Kohnstamm Instituut in opdracht van NRO (Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek ) ontwikkelingen in passend onderwijs op kengetallen in kaart.

Rapport 936, Koopman, P., Ledoux, G., Karssen, M., Meijden, A. van der, & Petit, R.
Vervolgmeting 1 Kengetallen Passend Onderwijs.
..meer
juni 2015
Feitelijke en ervaren bureaucratie rond leerlingenzorg voorafgaand aan passend onderwijs
Het terugdringen van bureaucratie rond leerlingenzorg is een van de doelstellingen van passend onderwijs. Om na te kunnen gaan of die doelstelling wordt gehaald, is inzicht nodig in de mate van bureaucratie in het oude stelsel, dus voorafgaand aan passend onderwijs. Het Kohnstamm Instituut onderzocht samen met SEO Economisch Onderzoek hoe scholen en ouders die bureaucratie hebben ervaren, en hoe het toen gesteld was met de bureaucratie bij de samenwerkingsverbanden passend onderwijs.

Rapport 935, Kuiper, E., Dikkers, L., Ledoux, G., Berg, E. van den, & Bos, W.
Feitelijke en ervaren bureaucratie. Nulmeting in het kader van de kortetermijnevaluatie passend onderwijs.
..meer
juni 2015
Ouders oordelen genuanceerd, maar overwegend positief over leerlingenzorg op scholen
Over het algemeen zijn de ouders redelijk tevreden over hoe de school van hun kinderen vóór de invoering van Passend Onderwijs (bij de start van het schooljaar 2014-2015) de leerlingenzorg had geregeld. Dat geldt zowel voor de ouders van kinderen die extra ondersteuning nodig hebben als voor de overige ouders. Dit is onderzocht in het kader van de evaluatie van passend onderwijs. Over enkele jaren wordt het onderzoek herhaald, om na te gaan of er door passend onderwijs veranderingen in de tevredenheid van ouders optreden.

Rapport 934, Kuiper, E., Dikkers, L., Emmelot, Y., & Ledoux, G., m.m.v. Eck, E. van, en Berg, E. van den
Tevredenheid van ouders voor de start van passend onderwijs.
..meer
mei 2015
Onderwijsachterstandenbeleid nog steeds nodig
Onderwijsachterstanden van kinderen met laagopgeleide ouders en van ouders van allochtone herkomst zijn een hardnekkig fenomeen in het onderwijs. Al jaren voert de overheid daarom een onderwijsachterstandenbeleid. Werkt dit beleid (nog) zoals bedoeld? En wat vraagt het van leraren basisonderwijs en leidsters in de voorschoolse voorzieningen?
Dat onderzochten het Kohnstamm Instituut en het ITS voor een aantal verschillende deelonderwerpen. De uitkomsten zijn nu bij elkaar gezet in een handzame brochure.

Rapport 15-3, Ledoux, G., e.a.
Het onderwijsachterstandenbeleid onderzocht. Werkt het zoals bedoeld?
..meer
december 2014
Autochtone doelgroepleerlingen kunnen meer bereiken dan zij momenteel doen
Autochtone leerlingen van laag opgeleide ouders (doelgroepleerlingen in beleidstermen) hebben nog voldoende potentieel in zich om betere onderwijsresultaten te kunnen behalen. Een combinatie van maatregelen zou deze kinderen daarbij kunnen helpen. Er is namelijk niet één oorzaak; verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en in stand houden van hun achterstand. Dit blijkt uit onderzoek van het ITS en het Kohnstamm Instituut.

Rapport 14-7, Mulder, C.W.J., Fettelaar, D., Schouwenaars, I., Ledoux, G., Dikkers, A.L.C., & Kuiper, E.J. De achterstand van autochtone doelgroepleerlingen. Oorzaken en aanpak
..meer
oktober 2014
Onderwijsresultaten in heterogene klas niet minder
Klassen in het basisonderwijs kennen een heel divers leerlingenpubliek. In de klas kunnen veel of weinig achterstandsleerlingen, zorgleerlingen en/of excellente leerlingen zitten, in allerlei combinaties. Maar waar verwacht zou worden dat ‘ingewikkelde’ heterogene klassen met allerlei soorten leerlingen samengaan met lagere cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten, blijkt daar feitelijk geen sprake van te zijn, eerder (in lichte mate) het tegendeel.

Rapport 923, Roeleveld, J., Karssen, A.M., Ledoux, G. Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
..meer
oktober 2014
Invloed van het werk van de Commissie Dijsselbloem op onderwijsbeleid is beperkt
In 2008 publiceerde de Commissie Dijsselbloem haar kritische rapport over hoe de overheid beleid heeft gevoerd ten aanzien van enkele grote onderwijsvernieuwingen. Veel moest anders, volgens de Commissie, en ze stelde een groot aantal aanbevelingen op. Wat is daar, nu zes jaar later, van terecht gekomen? Is de wijze van beleidsvoering en beleidsontwikkeling veranderd?
Het Kohnstamm Instituut zocht dit uit voor de Onderwijsraad, voor acht verschillende beleidsonderwerpen. De conclusie: de impact van het werk van de Commissie is hooguit bescheiden.

Rapport 919, Ledoux, G., Eck, E. van, Heemskerk I.M.C.C., Veen, A., Sligte, H., m.m.v. Dikkers, A.L.C. en Bollen, I. Impact van de Commissie Dijsselbloem op onderwijsbeleid. Studie voor de Onderwijsraad; integrale versie.
Rapport 919H, Ledoux, G., m.m.v. Dikkers, A.L.C. Impact van de Commissie Dijsselbloem op het beleid ten aanzien van Passend onderwijs
Rapport 921, Ledoux, G., Eck, E. van, Heemskerk I.M.C.C., Veen, A., Sligte, H., m.m.v. Dikkers, A.L.C. en Bollen, I. Impact van de Commissie Dijsselbloem op onderwijsbeleid. Studie voor de Onderwijsraad; verkorte versie.
..meer
februari 2014
Zittenblijvers in het basisonderwijs presteren beter dan leerlingen verwezen naar speciaal (basis)onderwijs
Voorafgaand aan zittenblijven of verwijzing verschillen beide groepen leerlingen weinig in cognitieve prestaties. Maar drie jaar later halen de verwezen leerlingen duidelijk lagere scores dan de zittenblijvers.
Voorafgaand aan zittenblijven of verwijzen worden de verwezen leerlingen wel negatiever beoordeeld door hun leerkrachten dan de aanstaande zittenblijvers.

Rapport 14-1, Paas, T., Mulder, L., & Roeleveld, J. Zittenblijvers en verwezen leerlingen in het cohortonderzoek COOL5-18
..meer
januari 2014
Eerste ervaringen met arrangementen benadrukken een meer positieve kijk op Passend Onderwijs
Uit gesprekken met betrokkenen rond de nieuwe werkwijze voor zorgtoewijzing binnen het Experiment Passend Onderwijs Eemland blijkt dat het werken met arrangementen kan leiden tot een snellere, toegankelijkere en minder bureaucratische toewijzing. Het betrokken zijn bij het aanvragen van een arrangement op maat stimuleert een actievere houding, het ervaren van eigenaarschap en eigen verantwoordelijkheid en een kritisch gebruik van de middelen. Wel is ondersteuning bij een goede vraagarticulatie voor scholen in de beginfase essentieel.
Zo blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut naar de nieuwe werkwijze voor toewijzing van extra ondersteuning in de regio Eemland en de wijze waarop het arrangeren ervaren wordt, in opdracht van het Regionaal Netwerk Passend Onderwijs Eemland.

Rapport 911, Voncken, E., Regtvoort, A., & Ledoux, G. Van bewijzen naar beschrijven
..meer
januari 2014
Kengetallen Passend onderwijs: Een goede evaluatie begint met een goede nulmeting
De invoering van Passend Onderwijs in 2014 is een majeure operatie, waarbij met name de toewijzing van extra ondersteuning voor zorgleerlingen wordt gedecentraliseerd naar samenwerkingsverbanden van scholen en schoolbesturen, 77 in het PO en 75 in het VO.

Rapport 905, Koopman, P.N.J., Ledoux, G. Kengetallen Passend Onderwijs
..meer
oktober 2013
Genuanceerde verwachtingen over Passend onderwijs
Met de komst van Passend onderwijs zullen procedures voor toewijzing van extra ondersteuning voor zorgleerlingen in het onderwijs veranderen. Daarmee moeten knelpunten in het huidige zorgstelsel worden opgelost. Hoewel lang niet iedereen blijkt te vinden dat het huidige stelsel zoveel knelpunten heeft, zijn de verwachtingen over de toekomst in en om de scholen toch behoorlijk positief. Passend onderwijs maakt nieuwe paden mogelijk.
Zo blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut naar nieuwe procedures voor toewijzing van extra ondersteuning, in opdracht van de Evaluatie- en Adviescommissie Passend Onderwijs.

Rapport 906, Ledoux, G., Vergeer, M.M., & Elshof, D. Nieuwe paden. Samenwerkingsverbanden Passend onderwijs op weg naar nieuwe procedures voor toewijzing
..meer
augustus 2013
Leerlingen uit het lwoo-cohort 2005/06 zeven jaar gevolgd: minstens 87% behaalt een diploma
Nooit eerder is de loopbaan van leerlingen met een beschikking leerwegondersteunend onderwijs in kaart gebracht. Het volledige cohort leerlingen dat in 2005/06 van de RVC’s een beschikking lwoo kreeg en vervolgens in een vmbo-klas met leerwegondersteuning is geplaatst, is zeven jaar gevolgd. Vijf en zes jaar na de start zit 80% van het cohort op het mbo. Van het cohort haalt 13% (vooralsnog) geen enkel diploma. Meer dan de helft heeft na zes jaar ten hoogste een vo-diploma behaald en bijna 30% haalt een startkwalificatie of hoger niveau.

Rapport 899, Koopman, P.N.J., Voncken, E. Lwoo-loopbanen in beeld. Loopbanen van leerlingen met een beschikking leerwegondersteunend onderwijs tussen 2005 en 2012
..meer
april 2013
Hoe presteren zorgleerlingen in het onderwijs? Een cruciale vraag voor Passend onderwijs…
Met Passend onderwijs op komst is het van belang om inzicht te hebben in de wijze waarop zorgleerlingen zich in het onderwijs ontwikkelen. Gaan hun prestaties en loopbanen na invoering van Passend onderwijs veranderen? Komen er verschuivingen in de aantallen leerlingen die naar het speciaal onderwijs gaan?
Het Kohnstamm Instituut bracht samen met het ITS in kaart wat de huidige stand van zaken is in de prestaties en loopbanen van zorgleerlingen in regulier en speciaal onderwijs. De gegevens fungeren als ‘nulmeting’ in de evaluatie Passend onderwijs.

Rapport 896, Roeleveld, J., Smeets, E., Ledoux, G., Wester, M., Koopman, P.N.J. Prestaties en loopbanen van zorgleerlingen
..meer
februari 2013
Passend onderwijs al in praktijk: regio Eemland experimenteert met nieuwe manieren van indiceren en zorgtoewijzing
Met de invoering van Passend onderwijs, in 2014, verdwijnen landelijke indicatiecriteria voor toekenning van ‘rugzakjes’ en toelating tot speciaal onderwijs. Samenwerkingsverbanden tussen scholen gaan dan zelf bepalen hoe ze ‘zorgarrangementen’ toewijzen en de bijbehorende financiële middelen verdelen.
In de regio Eemland loopt men hierop al vooruit. Nieuwe modellen zijn ontwikkeld en in uitvoering, met nog bescheiden wijzigingen voor de toelating tot lwoo en praktijkonderwijs, maar al verdergaande voor de toewijzing van overige zorgarrangementen.

Rapport 885, Ledoux, G., Vergeer, M.M., Voncken, E., Naar nieuw vertrouwen
..meer
januari 2013
Goed op weg met de BLOS-klas
Na twaalf weken in de BLOS-klas is het gedrag van leerlingen iets verbeterd, en zijn hun leerkrachten in het basisonderwijs wat vaardiger geworden in het signaleren van en het omgaan met leer- en gedragsproblemen. Intern begeleiders zien enige verbetering op het ondersteuningsvermogen van de school als geheel en ouders zijn erg tevreden over de BLOS-klas. Zo blijkt uit onderzoek naar de effecten van de BLOS-klas dat het Kohnstamm Instituut heeft uitgevoerd in het programma Kortlopend Onderwijsonderzoek 2012.

Rapport 888, Vergeer, M.M., Goed op weg met de BLOS-klas
..meer
november 2012
Zorgleerlingen in regulier en speciaal (basis)onderwijs: appels en peren, of toch niet?
Voor het eerst zijn in een redelijk grootschalig onderzoek vergelijkingen gemaakt tussen leerlingen in het speciaal (basis)onderwijs en leerlingen in het regulier basisonderwijs die daar extra zorg krijgen, zoals rugzakleerlingen. De resultaten laten zien dat voor vrijwel elk type probleem dat leerlingen kunnen hebben, het regulier basisonderwijs te maken heeft met lichtere en minder complexe problemen dan de speciale scholen. De zwaarste problemen worden gerapporteerd in cluster 3, daarna in cluster 4 en daarna in het speciaal basisonderwijs. De verschillen tussen regulier onderwijs en vooral de clusters 3 en 4 zijn soms fors.

Rapport 884, Ledoux, G., Roeleveld, J., Langen, A. van, & Smeets, E. COOL Speciaal. Inhoudelijk rapport
..meer
november 2011
Samenwerking kan de duur van thuiszitten bekorten
De overgrote meerderheid van de kinderen gaat gewoon naar school. Een groep leerlingen zit echter thuis, en bij andere leerlingen is er sprake van dreiging van thuiszitten. Zijn er mogelijkheden om in een vroegtijdig stadium te voorkomen dat leerplichtige leerlingen uit het basisonderwijs (langdurig) thuiszitten?

Jepma, IJ., Vergeer, M., m.m.v. Swart, B., Opstaan tegen het thuiszitten
..meer
september 2011
De toepassing en uitvoering van Tools4U nog niet optimaal
De toepassing en uitvoering van Tools4U, een individuele training in cognitieve en sociale vaardigheden, die wordt toegepast als leerstraf voor strafrechtelijk minderjarigen, verliep in 2009 nog niet optimaal. Programma-integriteit werd slechts gedeeltelijk bereikt, de toepassing van Tools4U varieerde op veel punten. Niet alleen de deelnemers verschilden van elkaar, maar ook toegepaste methoden en instrumenten, en getrainde vaardigheden. Trainers verschilden van elkaar in ervaring en kwaliteit, en de supervisie die zij kregen. Programmarichtlijnen werden niet altijd volledig gevolgd. Dit bleek uit een procesevaluatie die is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum.

Rapport 852, Bosma, A.Q., Asscher, J.J., Laan, van der P.H., Stams, G.J.J.M., Procesevaluatie Tools4U
..meer
september 2011
Meer schulden, meer crimineel gedrag bij jongeren
Er is een verband is tussen het hebben van schulden en crimineel gedrag. Adolescenten en jongvolwassenen die meer of hogere schulden hebben, vertonen gemiddeld meer crimineel gedrag. Dat blijkt uit een onderzoek naar de relatie tussen schuldenproblematiek en criminaliteit bij jeugdigen dat op verzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (WODC) is verricht.

Rapport 863, Hoeve, M., Jurrius, K., Zouwen, van der M., Vergeer, M., Voogt, M., Stams, G.J., In de schuld, in de fout? Schuldenproblematiek en crimineel gedrag bij adolescenten en jongvolwassenen
..meer
juli 2011
Re-integratie in het reguliere onderwijs blijkt moeilijk te realiseren met de Trajectklas
Re-integratie van deelnemers aan de time-out-voorziening 'Trajectklas' in SWV Rijnstreek in het regulier onderwijs blijkt nauwelijks haalbaar. Het doel is daarom verbreed naar plaatsing van leerlingen in passende onderwijs- en zorgvoorzieningen. De preventie in het regulier onderwijs moet worden verbeterd om crisissituaties te voorkomen en leerlingen in het regulier onderwijs te behouden.

Rapport 860, Oud, W., Derriks, M., Onderzoek naar effecten van de pilot 'Trajectklas'
..meer
februari 2011
Praktijkonderwijs geslaagd
Het onderwijs is met de huidige routes goed in staat om jongeren met een beschikking praktijkonderwijs maatwerk te bieden. Een beschikking voor Praktijkonderwijs (PrO) en plaatsing op het praktijkonderwijs zijn niet determinerend in termen van 'eens PrO, altijd PrO'. Leerlingen kunnen doorstromen naar vmbo en naar mbo.

Rapport 850, Koopman. P., Derriks, M. Voncken, E., PrO-loopbaan Vervolgd.
..meer
februari 2011
Positief effect van werken volgens de Deltamethode Gezinsvoogdij
Methodisch werken volgens de Deltamethode Gezinsvoogdij heeft een positief effect op de duur van de ondertoezichtstelling (OTS), de kans op uithuisplaatsing en de duur van de uithuisplaatsing. Wanneer de gezinsvoogd concrete opvoedingsdoelen opstelde in het Plan van aanpak, ging dit samen met een verkorting van de duur van zowel de OTS als de uithuisplaatsing. Zo blijkt uit een onderzoek dat werd verricht in opdracht van WODC, Ministerie van Justitie.

Rapport 844, Stams, G.J.J.M., Top Eem, M. van der, Limburg, S., Vugt, E.S. van, & Laan, P.H. van der, Implementatie en doelmatigheid van de Deltamethode Gezinsvoogdij.
..meer
december 2010
Bewustwording van het probleem van toegankelijkheid is een eerste stap tot e-inclusie
Voor alle bouwstenen van succesvolle inzet van ICT voor leerlingen met beperkingen geldt dat toegankelijkheid meer tussen de oren van de betrokkenen moet komen. Technologische ontwikkelingen zijn er genoeg, zo blijkt uit onderzoek dat technologische ontwikkelingen in beeld brengt die de toegankelijkheid van onderwijs voor visueel beperkte en dyslectische leerlingen en studenten in de toekomst mogelijk kunnen verbeteren. Ook beleid en praktijk in vijf andere landen zijn geïnventariseerd.
..meer
oktober 2010
Meer leerlingen met cerebrale slechtziendheid
In de afgelopen tien jaar steeg het percentage leerlingen met cerebrale oorzaken van slechtziendheid of blindheid onder de leerlingen tussen de vier en twintig jaar met een cluster-1 indicatie.

Rapport 841, Breetvelt, I.S., Limburg, H., Genderen, M. van, Boonstra, F.N., & Peetsma, T.T.D., Oorzaken toename geïndiceerde leerlingen cluster 1; onderzochte hypothesen.
..meer